P2P'de üçüncü kişiden para geldi: ne yapmalı, iade nasıl olur?

P2P satışında para hesabınıza geçmiş olsa bile, gönderen kişi platformdaki alıcı değilse işlem normal değildir. Bu durumda kriptoyu serbest bırakmak, sonradan hem paranın geri istenmesine hem de banka hesabınızla ilgili sorulara yol açabilir.

Üçgen dolandırıcılık nasıl işler?

Türkiye’de sık görülen bu yöntemde üç taraf vardır: siz (satıcı), P2P’deki sahte alıcı ve dolandırılan üçüncü bir kişi.

1. Dolandırıcı, örneğin ikinci el ilan sitesinde bir ürün satıyormuş gibi davranır ve gerçek alıcıdan ödeme ister.
2. Aynı anda sizin P2P ilanınızdan kripto satın alır ve ödeme için size ait IBAN’ı o kişiye verir.
3. Dolandırılan kişi, ürünü aldığını düşünerek parayı sizin hesabınıza gönderir.
4. Siz parayı görünce kriptoyu serbest bırakırsınız; dolandırıcı kriptoyu alıp kaybolur.
5. Ürün gelmeyince mağdur bankasına ve resmi makamlara başvurur; ortada parayı alan kişi olarak sizin hesabınız görünür.

Bu yüzden “para geldi mi” sorusu tek başına yeterli değildir. Asıl soru: “Para, platformdaki alıcının kendi adına kayıtlı hesabından mı geldi?”

Şüphe uyandıran işaretler

Üçüncü kişi ödemesi çoğu zaman sohbet sırasında kendini belli eder. Şu durumlarda daha dikkatli olun:

• alıcı çok yeni bir hesapla veya az sayıda tamamlanmış işlemle geliyor;
• ödeme yapmadan önce IBAN’ınızın “tam adını” veya ek bilgi istiyor;
• sizi WhatsApp veya Telegram’a geçmeye ikna etmeye çalışıyor;
• ödemeyi birkaç parça halinde veya emir tutarından farklı yapıyor;
• “acil”, “hemen bırak, yoksa şikayet ederim” gibi baskı cümleleri kuruyor;
• ödeme açıklamasına ürün, kira veya kapora gibi kriptoyla ilgisiz bir ifade yazılmış.

Bu işaretlerin tek başına dolandırıcılık anlamına gelmesi gerekmez, ama hepsi kriptoyu serbest bırakmadan önce banka hareketini daha dikkatli kontrol etmek için bir nedendir.

Kriptoyu serbest bırakmadan önce kontrol edin

1. Banka uygulamasında gerçek hareketi açın. SMS, ekran görüntüsü veya karşı tarafın gönderdiği dekont tek başına kanıt değildir.
2. Gönderen ad-soyadı, platformdaki alıcının doğrulanmış adıyla karşılaştırın. Bir harf veya sıra farkını değil, farklı bir kişiyi arıyorsunuz.
3. Tutarın emir tutarıyla birebir aynı olduğunu kontrol edin. Eksik veya fazla tutar, genellikle birden çok kişinin ödeme yaptığına işarettir.
4. Açıklama alanına bakın. “Ürün bedeli”, “kira”, “kapora” gibi kriptoyla ilgisiz ifadeler, paranın başka bir amaçla gönderildiğini gösterebilir.

Ad uyuşmuyorsa kriptoyu serbest bırakmayın. “Kardeşim gönderdi”, “şirket hesabından çıktı” veya “kalanını sonra tamamlarım” gibi açıklamalar resmi kayıtla desteklenmedikçe yeterli değildir.

Ne yapmalı?

• Platform içinden itiraz açın. Emir sayfasındaki itiraz (appeal) butonunu kullanın ve durumu kısaca yazın: “Ödeme, alıcıdan değil farklı bir kişiden geldi; banka hareketi ektedir.”
• Konuşmayı uygulama dışına taşımayın. WhatsApp, Telegram veya telefonla yapılan anlaşmaları platform doğrulayamaz.
• Kanıtları saklayın: emir numarası, banka hareketi veya dekont, sohbet geçmişi, karşı tarafın profil bilgileri.
• Platformun yönlendirmesini izleyin. Örneğin Binance’in üçüncü kişi transferlerine ilişkin rehberinde, gönderen bilgisi ilandaki bilgilerle uyuşmuyorsa paranın geldiği hesaba iade edilmesi, karşı tarafa nedenin bildirilmesi ve emrin iptal edilmesi öneriliyor. Ödeme yapıldıktan sonra fark edilirse itiraz açılabilir. Emri iptal etmeden önce platformun güncel yönergesini ve destek ekibinin isteğini kontrol edin.
• Sahte destek mesajlarına dikkat edin. Sohbette veya e-postada “platform destek ekibi” adına kriptoyu hemen serbest bırakmanızı isteyen mesajlar resmi değildir; itirazın kararı yalnızca emir sayfasındaki itiraz sürecinde verilir.

İade nasıl yapılmalı?

İade gerekiyorsa en önemli kural şudur: para, geldiği hesaba ve belgeli bir şekilde geri gitmelidir.

• Sohbetten size verilen yeni bir IBAN’a, “asıl hesabım bu” denilen bir hesaba veya bir kripto adresine iade yapmayın.
• Bankanızı arayıp yanlış/şüpheli gelen ödemenin iadesi için önerdikleri yöntemi sorun. Banka genellikle iadeyi, paranın geldiği hesaba yapmanızı ve işlemi kayıt altında tutmanızı ister.
• İade dekontunu, itiraz numarasıyla birlikte saklayın.

Alıcı tarafındaysanız

Riskler yalnızca satıcılar için geçerli değildir. P2P’de kripto alırken ödemeyi her zaman kendi adınıza kayıtlı banka hesabından, emir tutarıyla birebir aynı yapın. Başkası adına kripto satın almayı, “arkadaşım ödeyecek” gibi düzenlemeleri veya ödeme açıklamasına satıcının istediği farklı bir ifadeyi yazmayı kabul etmeyin. Satıcı sizden ödemeyi ilandaki addan farklı bir kişiye yapmanızı isterse emri iptal edip platforma bildirin. Binance’in P2P işlem politikasına göre bir anlaşmazlıkta üçüncü kişi ödeme bilgisi kullandığı tespit edilen taraf zararı tek başına üstlenir; doğrulanmamış bir ödeme yöntemi kullanmak da P2P erişiminin en az yedi gün askıya alınmasına yol açabilir.

Banka hesabınız kısıtlanırsa

Mağdurun başvurusu sonrasında bankanız hesabınızda kısıtlama uygulayabilir veya açıklama isteyebilir. Paniğe kapılmadan, yalnızca bankanın resmi kanalından yanıt verin ve emir kayıtlarını, banka hareketini, itiraz sonucunu ve iade dekontunu tek bir zaman çizelgesinde sunun. Kayıtların nasıl düzenleneceği işlem geçmişi ve kanıt paketi rehberinde anlatılıyor. Konu resmi bir soruşturmaya dönüşmüşse bir avukattan destek alın.

Sık sorulan sorular

Para hesabıma geçti, ama gönderen adı farklı. Yine de kriptoyu bırakabilir miyim? Hayır. Ad uyuşmuyorsa ödeme üçüncü kişiden gelmiştir; kriptoyu serbest bırakmak yerine platform içinden itiraz açın.

Alıcı “eşimin hesabından gönderdim” diyor. Sorun olur mu? Platformların çoğu P2P’de yalnızca alıcının kendi adına kayıtlı hesabından ödeme kabul eder. Akrabanın hesabından gelen ödeme de üçüncü kişi ödemesi sayılır.

Üçüncü kişiden gelen parayı nasıl iade ederim? Platformun yönlendirmesi ve bankanızın belgeli süreciyle, paranın geldiği hesaba. Sohbette verilen yeni IBAN’a veya kripto adresine asla iade yapmayın.

Kriptoyu çoktan serbest bıraktım. Şimdi ne yapmalıyım? Platform desteğine hemen bildirin, tüm kayıtları saklayın ve bankanız sizinle iletişime geçerse resmi kanaldan, belgelerle yanıt verin. Gerekirse bir avukata danışın.